Συνέντευξη Νιόπλια

Η συνέντευξη του Νιόπλια στο «Novasport-fm»: Για την παραίτησή του και την ανάκλησή της μετά το ματς με τον Εργοτέλη: «Μετά την απομάκρυνση του Κέζου έγινε μία άλλη φασαρία δική μου με άλλους και παραιτήθηκα. Θα χάναμε και το περσινό πρωτάθλημα, αν δεν ήταν στον πάγκο ένας ήρεμος άνθρωπος όπως εγώ. »Όλοι λένε πως φταίνε όσα έγιναν το καλοκαίρι, φταίει ο Νιόπλιας, φταίει ο Καραγκούνης, φταίει ο Κατσουράνης. Δεν έχουμε λίγη τσίπα; Κανείς δεν φταίει κατά τη διάρκεια της σεζόν. Αν δεν σου κάνει κάποιος, τον διώχνεις το καλοκαίρι. Πρέπει να είμαστε μια ομάδα. »Όλοι πρέπει να αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας. Εγώ αναλαμβάνω την ευθύνη του αποκλεισμού από το Champions League. Αλλά πώς να περνούσαμε όταν δεν παίζαμε καλά στο ελληνικό πρωτάθλημα; Εμένα με πήραν για να πάρουμε το πρωτάθλημα. Ο καθένας έβγαζε ότι δεν αντέχω την πίεση. Εγώ που ήμουν 15 χρόνια αρχηγός, πώς δεν αντέχω την πίεση; »Άλλα πράγματα δεν άντεχα άλλα πράγματα εκεί μέσα. Μου λένε ότι δεν αντέχω την πίεση γιατί θέλει να περάσει ο καθένας τα δικά του. Παραιτήθηκα γιατί δεν άντεχα κάποια πράγματα, όπως δεν τα αντέχουν και οι παίκτες. »Τι νομίζετε πως είμαι, κανένας μ…ας; Παρέμεινα τότε γιατί με πίστεψε η διοίκηση κι εγώ πίστεψα πως θα άλλαζε η κατάσταση, αλλά δεν άλλαξε. Ο καθένας να αναλαμβάνει τις ευθύνες του και όχι να τα φορτώνουν σε έναν. Δεν υπάρχει ηρεμία εκεί μέσα. Κάποια πράγματα δεν αντέχονται». Για την ψυχολογική πίεση των παικτών: «Είναι τσαλακωμένοι όλοι από την ψυχολογική πίεση που δέχονται. Αν σου λένε όλη μέρα ότι δεν κάνεις, πώς θα βγάλεις πράγματα στο γήπεδο; Πάνω από όλους είναι ο Παναθηναϊκός. Δεν υπάρχουν άτομα! »Ας μην ανοίξω το στόμα μου κι ας πάει ο καθένας στο καλό. Όχι να κάνουμε επικοινωνιακά τρικ για να διώχνουμε κάποιους. Έρχονται τα παιδιά με μούτρα κατεβασμένα και δεν έχουν διάθεση. Τα λένε μέσα στην ομάδα. Ένα λάθος έκανα: πίστευα πολύ στους παίκτες που είχα και στον εαυτό μου. Ίσως να πατούσα πόδι, ίσως να μην ήμουν δυνατός ακόμη». Για την αντικατάστασή του και το ρόλο του Κάρλος Φρέιτας: «Αυτό με πνίγει και θα το λέω πάντα. Ηθική υπάρχει σε αυτό το χώρο; Τον προπονητή τον είχαν βρει 3-4 εβδομάδες πριν φύγω εγώ. »Σε μία συνάντηση με τον πρόεδρο και τον Φρέιτας, τον ρώτησε ο πρόεδρος τι φταίει και ο Πορτογάλος είπε ο πρώην παίκτης ο Ζιλμπέρτο, πρώην παίκτης ο Σεϊταρίδης, πρώην παίκτης ο Κατσουράνης… Και μετά από μία εβδομάδα πάει και φέρνει προπονητή τον Φερέιρα τον φίλο του! Είναι να τρελαίνεσαι! Λέγανε ότι δεν παίζουμε καλά με μένα προπονητή. Ε, τώρα που παίζουμε καλά…». Για τους λόγους της κακής απόδοσης του Παναθηναϊκού στην αρχή της σεζόν: «Το έλεγα κι εγώ ότι δεν παίζουμε καλά. Είχαμε προβλήματα στο μεσοεπιθετικό κομμάτι. Ήταν μια ομάδα που ήταν χτισμένη να παίζει από τα άκρα, με τον Γκοβού και τον Λέτο, που είναι πολύ καλοί στο ένας εναντίον ενός, όμως τους χάσαμε. »Όταν θα γυρίζανε οι άλλοι παίκτες και με 1-2 προσθήκες το Δεκέμβριο θα ήμασταν καλοί. Έλεγα στον πρόεδρο πως αν ήμασταν στον πόντο μέχρι τη διακοπή, θα μπορούσαμε με την ξεκούραση, την επιστροφή των τραυματιών και 1-2 μεταγραφές, να πηγαίναμε παρακάτω». Για το έργο του την πρώτη χρονιά στον Παναθηναϊκό: «Δεν είναι στα συν μου αν βρω μία έτοιμη ομάδα και να τη βελτιώσω; Βρήκα τον Καραγκούνη να παίζει αριστερά, τον έβαλα πιο κεντρικά, είπα θα κάνω μία καλή άμυνα με τον Καντέ και τον Σαριέγκι φέρνοντας τον Βύντρα δεξιά και βελτίωσα την άμυνα που είχαμε πρόβλημα, αλλά και την ταχυδύναμη της ομάδας. »Το καλοκαίρι δεν έγινε για μένα κανένα λάθος. Δεν πρέπει ούτε να κατηγορείς ούτε τίποτα. Τα λάθη μάς κάνουν όλους δυνατούς». Για τις σχέσεις μεταξύ των παικτών: «Υπήρχε πρόβλημα μόνο στην αρχή, τότε που προέκυψε το θέμα με τον Κατσουράνη και τον Τζόρβα στην Εθνική. Ειλικρινά δεν το ήξερα, εκ των υστέρων το έμαθα. Πιστεύω πως ό,τι έγινε επηρέασε και τον Τζόρβα και τον Κατσουράνη. »Εγώ μίλησα και με τους δύο. Και ο Κατσουράνης, αλλά και ο Τζόρβας έχουν δίκιο. Είπα στον Κατσουράνη ότι αφού είναι καλός παίκτης, τι κάθεται και ασχολείται με το τι λέει ο ένας και ο άλλος. Οι παίκτες για αυτό με αγαπούσαν. Γιατί ήμουν δίκαιος, με τα λάθη μου μεν, αλλά ποτέ δεν ήμουν άδικος». Για το περσινό επεισόδιο μεταξύ Καραγκούνη και Λέτο: «Τσακώθηκε ποτέ παίκτης στην προπόνηση με μένα; Αν γινόταν αυτό, ούτε ο Πηνειός και ο Αλιάκμονας δεν θα με σώζανε. Είχε γίνει το επεισόδιο με τον Καραγκούνη και τον Λέτο στο ματς με την Καβάλα. »Τότε είχα πει πως ίσως αδίκησα τον Λέτο και του είπα πως αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, ζητώ συγγνώμη. Όμως του είπα πως αν θα ξαναβρίσεις, να πας να τα πεις στη μάνα σου και την αδερφή σου. Έδωσα μία στον πίνακα και έσπασα τα δάχτυλά μου. Το παιδί δεν το έκανε ξανά και μετά πετούσε. Δεν ξεχώριζα κανέναν ήμουν δίκαιος». Για τις κατηγορίες πως βοηθούσε περισσότερο τους Έλληνες: «Είναι ψέματα η κατηγορία πως πήγα στον Παναθηναϊκό και τα βρήκα με τους Έλληνες παίκτες για να παίζουν πάντα σε θέσεις που θέλουν. Παίζει λάθος ο Βύντρα; Δεν έπαιζε πέρυσι ο Σπυρόπουλος καλά; Με όλους είμαι φίλος. Οι ξένοι γιατί με λατρεύουν; Να σας φέρω να δείτε τα μηνύματα που μου έστειλαν στις γιορτές. »Είπα στον Καραγκούνη πως θα πρέπει να είναι σαν τον Αλβέρτη στο μπάσκετ. Να μπαίνει σε κάποια ματς και σε άλλα να μένει εκτός. Λένε ότι τσακώθηκα με τον Καραγκούνη. Είναι κακό να πει ο προπονητής ότι ένας παίκτης δεν ήταν καλός και θα έπρεπε άλλος να μπει στη θέση του;». Για τις δηλώσεις του περί παλαιμάχων μετά το ματς με τον Ατρόμητο: «Στο ματς με τον Ατρόμητο είπα πως παίζαμε αργά, πίσω, μπροστά, παράλληλα, σαν παλαίμαχοι. Και το παρουσίασαν μετά ότι κράζω εγώ τους παίκτες; Άλλο είμαστε παλαίμαχοι κι άλλοι παίζουμε έτσι. »Επειδή όμως είχαν βρει ήδη τον προπονητή και θέλανε να δημιουργήσουν μία ένταση, το έβγαλαν έτσι. Εγώ πιστεύω πως ο Πατέρας δεν ξέρει πολλά στα ποδοσφαιρικά θέματα. Αυτό το έκαναν ο Φρέιτας και ο Αντωνίου». Για την αντίδραση των παικτών για τις δηλώσεις του Αντωνίου μετά από αυτό το ματς: «Με φωνάζουν οι παίκτες και μου είπαν 'Πες σε αυτόν τον… να μην πω τι…' ψάχνουμε να βρούμε την ηρεμία μας και βάζουμε τα χέρια μας και βγάζουμε τα χέρια μας. Αυτά είναι τα προβλήματα της ομάδας. »Αυτά τα γαμ…α τα επικοινωνιακά μάς τρώνε. Έχω δει πράγματα και θαύματα. Όταν ο Πετρόπουλος ήταν εκτός αποστολής στο ματς με την ΑΕΚ λόγω μιας ενόχλησης και χάσαμε, στο τέλος η πρώτη ερώτηση που μου έγινε ήταν γιατί δεν είχα στη 18αδα τον Πετρόπουλο. Είχε πέσει τηλέφωνο για να γίνει αυτή η ερώτηση». Για τους λόγους που επέλεξε τη σιγή για τόσο καιρό μετά την απομάκρυνσή του: «Πρέπει να αναλαμβάνει ο καθένας την ευθύνη που του αναλογεί και να φεύγει. Να βγω να πω τι; Είμαστε όλο μπλα-μπλα. Δεν υπάρχει ούτε τσίπα ούτε ηθική σε αυτό το χώρο. Σε ένα ομαδικό άθλημα δεν πρέπει να πιστώνεται κανείς τα θετικά και τα αρνητικά;». Για τις μεταγραφές του καλοκαιριού: «Το καλοκαίρι είχα ζητήσει έναν στόπερ κι έναν στη θέση του Σαλπιγγίδη. Πήραμε τον Γκοβού και είπα πως είναι παικτάρα. Στην προπόνηση φανταστικός, στην τακτική ονειρεμένος. Όταν έπαθε θλάση ο Γκοβού τον χάσαμε. »Ήθελε να επιστρέψει στο ντέρμπι με τον Ολυμπιακό κι έπαθε υποτροπή. Δεν έδειξε το πρόσωπο που περιμέναμε γιατί ποτέ δεν ήταν έτοιμος. Είχαμε ένα μικρό πρόβλημα με τον Μπουμσόνγκ. Επειδή είχε έρθει από τη Λιόν λίγο το έπαιζε στην αρχή, αλλά μετά το ματς με τον Εργοτέλη ήταν όλο και καλύτερος. »Θέλαμε άλλον έναν επιθετικό, δεν προλάβαμε και την τελευταία ημέρα των μεταγραφών παρουσιάστηκαν ο Γκαρσία και ο Πλεσί. Ο Φρέιτας μού είπε ότι υπάρχει ο Ρίβας της Λιβόρνο για στόπερ και ο Πλεσί. Μου είπε ότι ο Πλεσί είναι καλύτερος από τον Φατί του Άρη και τον πήραμε. Μου είπε ακόμη πως υπάρχει για τη θέση του επιθετικού ο Πελέ, αλλά τελικά πήραμε τον Γκαρσία». Για το καλοκαιρινό ενδιαφέρον για τον Κουμορτζί: «Τον Κουμορτζί τον θέλαμε, αλλά δεν ήταν ο παίκτης που θα μας έλυνε το πρόβλημα. Είχαμε παίκτες, αν ήταν καλά οι υπόλοιποι. Κανένας Κουμορτζί δεν τους σώζει. Ο Κουμορτζί και ο κάθε Κουμορτζί θέλει να μπει σε μία καλή ομάδα για να παίξει». Για την αποχώρηση του Άντε Ρουκάβινα: «Είπα στον Ρουκάβινα πως τον υπολογίζω σαν αναπληρωματικό του Σισέ ή αναπληρωματικό του Λέτο ή αναπληρωματικό δεξιά. Μου λέει 'Εγώ είμαι καλύτερος από τον Σισέ'. Είπα τότε πως αυτός είναι για δέσιμο. Πώς θα δουλέψω εγώ μαζί του;». Για τη δουλειά του Αντώνη Κέζου: «Το έλεγα συνέχεια ότι δεν είχαμε πρόβλημα φυσικής κατάστασης. Ο Παναθηναϊκός είχε έναν πάρα πολύ καλό γυμναστή, τον Κέζο. Είναι ένας τύπος που του αρέσει ο ιταλικός και ισπανικός τρόπος εκγύμνασης. Είχαμε ρωτήσει πολλά άτομα πριν τον προσλάβουμε. »Πράγματι το παιδί ήταν δουλευταράς, έδωσε και τη ζωή του, ενώ είχε δύσκολο έργο. Οι διεθνείς δεν έπαιξαν παρά μόνο μία ώρα στα φιλικά της Γερμανίας, σε αυτό με τη Μάιντς που χάσαμε, αντί να παίξουμε διπλό μεταξύ μας. Όλοι λένε ότι πήγαμε στην Αμερική. »Καλά λέει ο Σισέ ότι και η Μπαρτσελόνα και η Μαν. Γιουνάιτεντ, η Μίλαν και η Σίτι πήγαν στις ΗΠΑ, αλλά είναι πρώτες στο πρωτάθλημα. Γιατί φοβόμαστε όλοι την Αμερική; Αυτοί γιατί δεν έχουν πρόβλημα κι έχουμε εμείς; »Είναι άλλα τα προβλήματα στον Παναθηναϊκό. Το ποδόσφαιρο είναι και business. Δεν είμαστε στις εποχές του 1970. Η γυμναστική μας ήταν πολύ καλή. Η ομάδα δεν ήταν αγύμναστη. Ο Αντώνης δουλεύει στο ισπανικό στυλ, όπως ο Βαλβέρδε και ο Χιμένεθ που βγάζουν θλάσεις. Ο Έμπεν δουλεύει με άλλο στυλ. »Παρακολούθησα την πρώτη προπόνηση του Λεονάρντο στην Ίντερ και κάνει την προπόνηση του Κέζου. Ο καθένας δουλεύει διαφορετικά. Δεν σημαίνει πως ο τρόπος του ενός είναι σωστός και του άλλου λάθος. Όταν γυρίσαμε από τις ΗΠΑ κάναμε μία μίνι προετοιμασία δέκα ημερών. Οι διεθνείς έκαναν προπόνηση παιχνιδιού για το ματς της Σερβίας. »Χάσαμε αυτό το κομμάτι με τους Έλληνες διεθνείς. Γι ‘αυτό ο Ζιλμπέρτο και ο Σισέ επανήλθαν πιο γρήγορα από τους Έλληνες διεθνείς. Τον έχουν ξεσκίσει τον Κέζο. Δεν είναι δίκαιο. Στη ζωή πρέπει να αναλαμβάνει ο καθένας τις ευθύνες του. »Έχει δίκιο το παιδί να αντιδρά. Όπου πάω προπονητής πάλι μπορεί να τον πάρω. Ίσως είναι λίγο υπερβολικός, γιατί έχει τρέλα με αυτό που κάνει. Έχουμε μάθει να επιρρίπτουμε ευθύνες σε άτομα. Σε ένα ομαδικό άθλημα φταίνε όλοι». Για την αποχώρηση του Αντώνη Κέζου: «Εμείς κάναμε μία μίνι προετοιμασία όταν έφυγαν οι διεθνείς τον Αύγουστο. Όταν μετά την Ξάνθη επέστρεψε ο Κώστας Αντωνίου, ο Αντώνης Κέζος μού είπε ότι του έδωσαν εντολή να κάτσει να κάνει μόνο το ζέσταμα. »Δεν υπάρχει πρόβλημα φυσικής κατάστασης στην ομάδα, άλλα είναι τα προβλήματα. Του λέω πως αν φύγει ο Κέζος, παραιτούμαι κι εγώ. Και με κράτησε ο Κέζος λέγοντας ότι αυτός με βρήκε στην ομάδα και πως έπρεπε να μείνω». Για τι χρειάζεται ο Παναθηναϊκός για να επιστρέψει στις επιτυχίες: «Ούτε μεταγραφές χρειάζονται ούτε τίποτα. Τους πιστεύεις; Ο Παναθηναϊκός έχει μία ομάδα που μπορεί να πάρει όποιο αποτέλεσμα θέλεις, όποια στιγμή θέλει. Είναι μια ομάδα γεννημένη για πρωτάθλημα. »Όλους αυτούς τους παίκτες γιατί να τους απαξιώνουν; Δεν σου αρέσει ο Καραγκούνης και ο Κατσουράνης, τους λες φεύγεις ή θα μείνεις και θα κάνεις αυτό κι αυτό. Ο καθένας πρέπει να αναλαμβάνει τις ευθύνες του».

Μεταγραφές προέδρων (Κώστας - Νέα Υόρκη)

Στις μεταγραφές του Ιανουαρίου ίσως, όταν όλες οι ομάδες κοιτάζουν για παίκτες, εμείς να κοιτάζουμε για πρόεδρο. Νομίζω είναι η πρώτη χρονιά που μετά από μια πανηγυρική αγωνιστική περίοδο, η ομάδα περνάει τέτοια κρίση...αγωνιστική, διοικητική και σε επίπεδο φιλάθλων. Μου ακούγονται αστεία όλα αυτά περί στοιχείων της εξέδρας που δεν μπορούν να ελεγχθούν και ακόμα πιο αστεία τα περί προβοκάτσιας που γράφονται σε κάποια fora. Στο παρελθόν ο "καπετάνιος" διέλυσε τη ΝΟΠ, ναζιστική οργάνωση με πολιτικά παρακλάδια. Δεν μπορώ να δεχτώ ότι επιχειρηματίες που διοικούν τράπεζες, ενέργεια και ναυτιλία δεν είναι σε θέση να εντοπίσουν και να απομονώσουν δια παντός τους όποιους ταραξίες. Διοικητικά η κατάσταση είναι επιεικώς για κλάματα. Ο Πατέρας και ο Βγενόπουλος κίνησαν γη και ουρανό, έβγαλαν τον κόσμο στους δρόμους, έκαναν πόλεμο με συνθήματα και πανό στο γήπεδο για να πάρουν τα ηνία και ακούγεται παιδαριώδες να αποχωρούν γιατί 50 ανεγκέφαλοι μπαίνουν στο γήπεδο ή κάνουν επεισόδια στην Τρίπολη. Ίσως αυτή η δήλωση αποχώρησης να είναι σχετική με την καθυστέρηση μεταβίβασης των μετοχών από την οικογένεια Βαρδινογιάννη -η οποία πάντως είχε καταληκτική ημερομηνία το Μάιο 2011. Αυτό θα φανεί γρήγορα. Στο αγωνιστικό επίπεδο η ομάδα δεν βλέπεται. Δεν ξέρω αν είναι τόσο κουρασμένοι οι παίκτες, αν φταίει ο Νιόπλιας, ο Κέζος ή η κλίκα Καραγκούνη-Κατσουράνη (πρώτη φορά βλέπω εκπροσώπους κλίκας να μένουν εκτός 11άδας). Υποτίθεται ότι συνήθως η αλλαγή προπονητή φέρνει νέα ψυχολογία και διάθεση. Χωρίς να φταίει απαραίτητα ο νέος προπονητής, η αλλαγή αυτή έχει φέρει μία συντριπτική ήττα από την παντοδύναμη Barcelona, μία καθαρή ήττα από την Κοπεγχάγη, ισοπαλία με τον Αστέρα, αμφισβητούμενη νίκη με τον Πανσερραϊκό και ήττα εντός έδρας με τον Ολυμπιακό Βόλου. Αν σκεφτεί κανείς ότι ουσιαστικά μιλάμε για τους ίδιους παίκτες που πήραν το πρωτάθλημα πέρσι με αλλαγή του Σαριέγκι από τον καλύτερο τελκά Μπουμσόνγκ και αντικατάσταση του Σαλπιγγίδη από το θεωρητικά πολύ καλύτερο Γκοβού -που τώρα με τα πάρτι των Χριστουγέννων τον βλέπω να ξαναπαίζει μπάλα το Φεβρουάριο- κάτι δεν πάει καλά και πλέον δυσκολεύομαι να καταλάβω τι είναι αυτό.... Καλά Χριστούγεννα σε όλους!

Ενα «τριφύλλι» γεμάτο ιστορία και διακρίσεις (Καθημερινή - 10 Οκτωβρίου 2010)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΙΤΡΟΕΦ

Ελλάς, Ευρώπη, Παναθηναϊκός. 100 χρόνια ελληνικής ιστορίας, 1900-2008

εκδ. greekworks.com

Νέα Υόρκη 2010

Ηταν μια εκκρεμούσα οφειλή σε έναν σύλλογο, που –κάποτε– έκανε πρωταθλητισμό σε 21 αθλήματα και ένα desideratum για τους πραγματικούς φιλάθλους. Δύο χρόνια μετά τα εκατοστά γενέθλια του Παναθηναϊκού Αθλητικού Ομίλου (1908), το βιβλίο του Αλέξανδρου Κιτροέφ ξεφεύγει από τη (βιωματική) «ποδοσφαιροποίηση της λογοτεχνίας» και φωτίζει ευρύτερα ένα σύνθετο φαινόμενο: την ίδρυση και λειτουργία των αθλητικών σωματείων μέσα από συνθήκες και διεργασίες που ξεπερνούν κατά πολύ τον στενό ποδοσφαιρικό ορίζοντα.

Σε μια κοινωνία που αναπαράγει τεχνηέντως την πόλωση και την ημιμάθεια, τέτοια εγχειρήματα ενδέχεται να αποτελούν «πολυτέλεια», και οι αγκυλώσεις της εγχώριας διανόησης πιθανόν να αγνοήσουν επιδεικτικά το εγχείρημα. Πρόκειται πάντως για το χρονικό ενός συλλόγου που συνδιαμόρφωσε μαζί με άλλα ιστορικά σωματεία (Εθνικός Γ.Σ., Πανιώνιος Γ.Σ., Ηρακλής Θεσσαλονίκης, Απόλλων Αθηνών, Εθνικός Πειραιώς, Πανελλήνιος Γ.Σ. κ.ά.) τις συνθήκες και τις επιδόσεις του ελληνικού αθλητισμού, ως μηχανισμός ένταξης, διαπαιδαγώγησης και άθλησης της νεολαίας, πολύ προτού εμπλακεί στις πολιτικές έριδες και τον ποδοσφαιρικό χουλιγκανισμό. Οποιος είναι εξοικειωμένος με τη διεθνή σχετική βιβλιογραφία, θα αναγνωρίσει στην προσέγγιση του Α. Κιτροέφ όλα τα προαπαιτούμενα και τις αρετές μιας εργασίας που προέρχεται από την κοινωνική ιστορία και έχει στέρεες θεωρητικές, εμπειρικές και ερευνητικές βάσεις.

Διεργασίες

Η ιστορία του Παναθηναϊκού διεκδικεί αδιαμφισβήτητα τη «μερίδα του λέοντος» στην ιστορία του ελληνικού αθλητισμού. Αυτό οφείλεται αφ’ ενός στο ότι σύντομα καθιερώνεται ως ο κυρίαρχος σύλλογος της ελληνικής πρωτεύουσας (με δεδομένο τον αθηνοκεντρισμό που διαμορφώνεται ήδη στον Μεσοπόλεμο), αφ’ ετέρου στις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν τα πρώτα ιστορικά στελέχη του συλλόγου, που υπήρξαν παραδοσιακοί «σπόρτσμεν» (αδελφοί Καλαφάτη, Απ. Νικολαΐδης, Κ. Τσικλητήρας κ.ά.), ακολουθώντας τα διεθνή πρότυπα, που συνδυάζουν πρωτίστως το ποδόσφαιρο με τον κλασικό αθλητισμό. Το «τριφύλλι» φυτρώνει σύντομα στις πράσινες φανέλες των αθλητών και ανθεί στις καρδιές των φιλάθλων, ως «δείγμα του ευρωπαϊκού προσανατολισμού του συλλόγου». Αυτό ακριβώς αποτελεί και το «σήμα κατατεθέν» του Παναθηναϊκού, ως αθλητικού σωματείου και όχι απλώς ως άθροισμα και στέγαση διαφορετικών ομάδων, όπως εξελίχθηκε εκφυλιστικά την περίοδο του επαγγελματικού αθλητισμού. Η ιστορία του ΠΑΟ, πλήρης συνεχειών, τομών και ανατροπών, δεν θα μπορούσε να ακολουθήσει διαφορετική πορεία από εκείνη των ιστορικών συλλόγων της Ευρώπης. Θα μπορούσε κανείς να ξεχωρίσει τρεις σημαντικές περιόδους στην ιστορία του συλλόγου, που φωτίζουν τις ευρύτερες αθλητικές και κοινωνικο-πολιτικές εξελίξεις: τον Μεσοπόλεμο, την πρώτη μεταπολεμική περίοδο και τις δομικές αλλαγές που εμφανίζονται στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο, ενώ αρκετά «επίμαχα σημεία» φωτίζονται επαρκώς χωρίς προκαταλήψεις. Ταυτόχρονα, όμως, εκκρεμεί ακόμα μία ανθρωπολογική–κοινωνιολογική προσέγγιση, που θα εδράζεται στον μετασχηματισμό της πόλης και τις πληθυσμιακές μεταβολές (κοινωνική κινητικότητα, μετανάστευση, αστικοποίηση κ.λπ.).

Ας σημειωθεί, πάντως, μία βασική ένσταση σχετικά με τον διαχωρισμό των ομάδων σε «αστικές» και «λαϊκές»: η έννοια του «λαϊκού αθλητικού σωματείου» εμφανίζεται εκ των υστέρων στην ελληνική βιβλιογραφία και υποκρύπτει εντέχνως (πιθανόν, σκοπίμως) μια υπόγεια ιδεολογική «ανάγνωση», εντελώς ασύμβατη με τα ισχύοντα θεωρητικά και βιβλιογραφικά δεδομένα. Στην κοινωνική ιστορία του αθλητισμού και του ποδοσφαίρου (Ν. Ελίας, Στ. Τζ. Τζόουνς, Β. Χοπφ, Π. Αλαμπάρκες κ.ά.), ισχύουν απαρέγκλιτα οι χαρακτηρισμοί «παραδοσιακό/ αστικό σωματείο»–«εργατικό σωματείο», που αναδεικνύουν ιδρυτικές προϋποθέσεις και κοινωνικές καταβολές. Ετσι, στη μεν Αγγλία εμφανίζονται αμιγή ποδοσφαιρικά σωματεία (εξ ου και η προσθήκη Football Club), στη δε γερμανική πρωτίστως εκδοχή τους γυμναστικοί σύλλογοι (Turn - και Sportvereine ή Spielvereinigungen). Η αναγκαία διαφοροποίηση δεν έχει μόνο αναλυτική αξία, αντίθετα ανατρέπει συγχύσεις και παρανοήσεις, που, σε μια κοινωνία με πρόδηλες «όψεις υπανάπτυξης», οδηγούν σε στερεότυπα και προκαταλήψεις με στρεβλή (ταξική–ιδεοληπτική) «κατασκευή της πραγματικότητας», την οποία οι κοινωνικές επιστήμες έχει προ πολλού απορρίψει.

Υπεραιωνόβιος

Κάθε συλλογικό αθλητικό εγχείρημα κινείται σε δύο βασικούς άξονες: εκείνον της ενσωμάτωσης πρακτικών και συμβολισμών, ενταγμένων στην ενοποιητική λειτουργία των σπορ, σε πλαίσιο ελεύθερου χρόνου και (πρωτ)αθλητισμού, και σε εκείνον της κοινωνικής και αθλητικής ταυτότητας. Ο Παναθηναϊκός αποτέλεσε και παραμένει ένα από τα μεγάλα, ιστορικά σωματεία με σημαντικές επιτυχίες στη χώρα και στο εξωτερικό: από τον τελικό του 1971 στο Γουέμπλεϊ, απέναντι στους «ιπτάμενους Ολλανδούς» του Μίχελς και του Κρόιφ, μέχρι το παγκόσμιο ρεκόρ του επικοντιστή Χρήστου Παπανικολάου και τα πέντε ευρωπαϊκά κύπελλα από την ομάδα του μπάσκετ.

Ο Αλέξανδρος Κιτροέφ (ως μέλος της «παναθηναϊκής οικογένειας» αποδεικνύει εμπράκτως «πώς μπορεί κανείς ταυτόχρονα να αγαπά, αλλά και να στέκεται κριτικά στην ομάδα του») καταθέτει, σε «διασκευασμένη», αλλά όχι απλουστευμένη έκδοση, την κοινωνική ιστορία του Παναθηναϊκού Α.Ο. και, ταυτόχρονα, την πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη στο σχετικό ερευνητικό πεδίο.

Το βιβλίο αποτελεί μια εξ-αιρετική συμβολή στην ούτως ή άλλως εγχώρια αναιμική κοινωνιολογία και την κοινωνική ιστορία του αθλητισμού, καθώς διαβάζεται κυρίως από υγιείς φιλάθλους και καλλιεργημένους αναγνώστες

Τις πταίει....(Κώστας, Νέα Υόρκη)

Αυτό το οποίο κατά τη γνώμη μου είναι το πρόβλημα του Παναθηναϊκού είναι η χαλαρότητα των παικτών. Φέτος φορτώσαμε τις ευθύνες στον Κέζο (που μπορεί να είναι και αλήθεια). Φοβάμαι όμως ότι εύκολα ξεχάσαμε πως αυτό αποτελούσε το μεγαλύτερο πρόβλημα και επί Τεν Κάτε που η φυσική κατάσταση σίγουρα δεν ήταν πρόβλημά μας. Θυμάστε πώς φώναζε ο Ολλανδός - πριμαντόνες, παίκτες που κάθονται στα μεγάλα συμβόλαια κλπ. Οι κοιλιές στην απόδοση της ομάδας κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού -πλην των μεγάλων παιχνιδιών- ήταν και απ' ό,τι φαίνεται εξακολουθεί να είναι το χαρακτηριστικό μας. Μπορεί κάποιος να μου πει τι άλλαξε ανάμεσα στον παιχνίδι με τον Άρη, όπου χωρίς να παίξουμε σπουδαίο ποδόσφαιρο δεν αφήσαμε τον Άρη να κάνει καμμία σοβαρή ευκαιρία και στο παιχνίδι με την Ξάνθη ή την Κοπεγχάγη; Τόσο καλύτερες ομάδες είναι αυτές από τον Άρη; Το πρόβλημα που συζητούσαμε συνέχεια με τον Τεν Κάτε ήταν ότι είχε χάσει ή ίσως ποτέ δεν βρήκε την επαφή με τους παίκτες και ανακάτευε την ομάδα. Ο Νιόπλιας υποτίθεται ότι έχει ψυχική επαφή με τους παίκτες. Έχετε δει την άμυνά μας φέτος; Ο Βύντρα (η καλύτερη χρονιά του οποίου έγινε όταν έπαιξε κεντρικός αμυντικός) και ο Καντέ έχουν παίξει σε όλες τις θέσεις και ο Μαρίνος από αναπληρωματικός του Σεϊταρίδη έχει γίνει αμυντικό χαφ με ανάγκη να βοηθάει στην επίθεση. Όλο το καλοκαίρι ακούγαμε για ανάγκη αγοράς παίκτη που θα έπρεπε να πλαισιώνει το Σισέ στην περιοχή. Ποιος είναι αυτός; Ο Σισέ είναι απελπιστικά μόνος του μπροστά με τρεις παίκτες + 2-3 από την άμυνα να του βγάζουν σέντρες και μπαλιές του τύπου "πάρε τη μπάλα και κάνε ό,τι σε φωτίσει ο Θεός". Για να καταλήξω. Όπως δεν πίστευα ότι ο Νιόπλιας είναι σπουδαίος προπονητής το ίδιο εξακολουθώ να πιστεύω και τώρα. Θεωρώ ότι είναι καλός Έλληνας προπονητής ειδικά στην ανάλυση του αγώνα που έχει όμως πολλά να μάθει ακόμα. Ως Έλληνας έχει μια εμμονή στους Έλληνες παίκτες (κάτι σε Αναστασιάδη μου θυμίζει αυτό) αλλά κι εγώ προτιμώ τους Έλληνες. Δεν πιστεύω όμως ότι είναι ο προπονητής που θα κάνει τη διαφορά στον Παναθηναϊκό. Παρ' όλ' αυτά επειδή δεν μου αρέσουν οι βιαστικές λύσεις πιστεύω ότι πρέπει να μείνει με πλάνο αλλαγής το καλοκαίρι και η διοίκηση να εξαντλήσει την αυστηρότητά της στους παίκτες.

Σταύρος (Αθήνα)

no problem, αρκει να εχουμε κατι να τρωγομαστε. οποιος και να ερθει, ο καλυτερος θα ειναι αυτος που δεν ηρθε. και αργοτερα αυτος που εφυγε... και μετα θα φταιει ο Τζιγγερ που δεν τον εδιωξε νωριτερα και που εφερε τον καινουργιο αργοτερα... γενικα, θα φταινε ολοι! και αν στο τελος παρουμε πρωταθλημα, θα ειναι ολοι καλοι! τοσο μαλακες ηταν και οι Ολυμπιακοι και καποτε διαφεραμε απο δαυτους... καποτε...

Νίκος (Νέα Υόρκη)

Δεν ειναι αποκλειστικος υπευθυνος, αλλα εχει σιγουρα μεριδιο ευθυνης ο Τζιγκερ. Ενας απο τους λογους ισως να ειναι η ελλειψη φρεσκαδας και οι μυικοι τραυματισμοι. Λεγεται οτι η επιλογη του γυμναστη εγινε οχι απο τον προπονητη, αλλα γιατι διαφωνησαν στο οικονομικο (φανηκε ακριβος και προτιμηθηκε εγχωρια λυση). Αλλος λογος ειναι τα προβληματα στην αμυνα. Μερος αυτων των προβληματων ο μεχρι τωρα απογοητευτικος Μπουμσονγκ ο οποιος αποκτηθηκε οταν δεν τα βρηκαμε στο οικονομικο με το Γκαλλας. Και για τα δυο ανωθεν προβληματα εχει ευθυνη ο Τζιγκερ (αν οι επιλογες εγιναν για οικονομικους λογους οπως διαβαζουμε). Πιθανως υπαρχουν και πολλα αλλα αιτια για τα οποια δεν εχει ευθυνη ο Τζιγκερ. Για τα τελευταία συμφωνώ, τι θα κανουμε χωρις βαρβάρους. Παρ' οτι συμπαθω το Νομπλια, αν η χρονια ειναι αποτυχημενη πρεπει να φυγει. Αλλα ποιος να έρθει; Ο Ντουσαν;

Πάλι ο Τζίγγερ φταίει; (Κώστας-Νέα Υόρκη)

Πάλι θα κατηγορηθώ για μουρμούρα αλλά η χθεσινή εμφάνιση ως συνέχεια όλων των εμφανίσεων από τον Αύγουστο και μετά δεν μπορεί να οφείλεται στον Τζίγγερ. Διαβάζω σήμερα διάφορα sites τα οποία μιλούν για την αναστάτωση που προκλήθηκε το καλοκαίρι. Αν θυμάμαι καλά η ομάδα είναι σχεδόν ίδια με την περσινή, ο προπονητής ίδιος, ο γυμναστής -αποδιοπομπαίος τράγος- επιλογή του προπονητή και η ομάδα προετοιμασμένη από το συγκεκριμένο άνθρωπο. Ο Τζίγγερ φταίει; Το καλύτερο που μπορεί να γίνει είναι να παραμείνει ο Νιόπλιας στην παρούσα φάση και να ψάξουν έναν προπονητή μεγάλης αξίας είτε για τον Ιανουάριο είτε για το καλοκαίρι. Φυσικά ο μεγάλος προπονητής δεν θα έρθει χωρίς σημαντικό μεταγραφικό μπάτζετ, αλλά τώρα που....ο Πατέρας και ο Βγενόπουλος επέστρεψαν αυτά μάλλον είναι μικρά ζητήματα...